Recenzja: Teoria gier
Teoria gier. Philip D. Straffin. Wydawnictwo Scholar. Warszawa 2004.
Książka Philipa Straffina jest popularnym w Polsce podręcznikiem do nauczania teorii gier. Zawiera wprowadzenie do teorii. Autor kładzie szczególny nacisk na przykłady zastosowania teorii gier w takich naukach jak antropologia, biologia, ekonomia, politologia, psychologia czy socjologia. Aparat matematyczny wykorzystywany w książce jest na poziomie szkoły średniej, toteż każdy student zainteresowany tą tematyką może sięgnąć po "Teorię gier" Philipa Straffina.
Gdy pytałem wykładowcy z mikroekonomii, po jaką książkę powinienem sięgnąć, by móc zacząć u
czyć się ekonomii eksperymentalnej, polecono mi właśnie "Teorię gier". W pierwszym momencie było to zaskakujące. Jednak zważywszy na fakt, że spośród polskich opracowań ekonomicznych nie sposób znaleźć podręczników stricte o ekonomii eksperymentalnej, wybór właśnie tej pozycji okazywał się jak najbardziej rozsądny. Podręcznik Straffina ma także szereg cech charakterystycznych, które odróżniają go od innych książek poświęconych tej tematyce. Jest przede wszystkim książką bogatą w przykłady, napisaną wciągającym językiem, a do tego niezwykle przystępną. Jako student pierwszego roku nie miałem znaczących kłopotów ze zrozumieniem przedstawianych treści. Straffin nie operuje zaawansowaną matematyką, więc student każdego kierunku, a także ambitny licealista, może sięgnąć po jego podręcznik.
Książka jest podzielona na trzy części. W pierwszej autor opisuje dwuosobowe gry o sumie zerowej. Opisuje podstawowe pojęcia w teorii gier, przedstawia niezbędne definicje, by w kolejnych rozdziałach przejść do opisu różnych rodzajów gier o sumie zerowej. Rozdziały poświęcone nowym zagadnieniom przeplatają się z rozdziałami w całości poświęconymi zastosowaniom zdobywej w poprzednich stronach wiedzy. I tak: w części pierwszej możemy zmierzyć się z problemem rybołóstwa na Jamajce, dylematem wojskowości, możemy wcielić się w przedsiębiorców i dokonać próby uporania się z działaniem w warunkach konkurencji, a także debatować filozoficznie na temat dylematu Newcomba. Autor przedstawia również podstawy teorii użyteczności oraz zagadnienie gry przeciwko naturze.
Druga część jest poświęcona tematowi gier dwuosobowych o sumie niezerowej. Tak samo jak w części pierwszej otrzymujemy niezbędną wiedzę z teorii gier: opisywane są takie zagadnienia jak równowaga Nasha, ruchy strategiczne czy schemat arbitrażowy Nasha. Ponadtwo przedstawiony zostaje szczegółowo dylemat więźnia i ponownie szereg zastosowań wyżej wymienionych zagadnień. W związku z dylematem więźnia poznajemy zastosowanie teorii gier w psychologii społecznej. Ponadto dowiadujemy się o zastosowaniu w biologii ewolucyjnej, mikroekonomii i zarządzaniu. Szczególnie opis strategii ewolucyjnych i związanych z tym implikacji wydaje się być ciekawy. Na podstawie tej analizy zachowań zwierząt można przewidywać i zrozumieć tok ewolucyjnych zmian w naturze.
Część trzecia, chyba najbardziej zaawansowana pod względem matematycznym, dotyczy gier wieloosobowych. Straffin przedstawia tutaj wszystkie podstawowe modele rozwiązań gier w modelach wielosobowych takie jak rdzeń, wartość Shapleya, indeks Benzhafa, zbiory przetargowe, nukleolus i punkt Gately'ego. Poświęca też rozdział wieloosobowemu dylematowi więźnia. Dalej możemy czytać o zastosowaniach teorii gier wieloosobowych. Szczególnie wiele możemy się dowiedzieć o teorii w polityce. Straffin przedstawia takie tematy jak głosowanie strategiczne, indeks siły Shapleya-Shubika i związane z nim zastosowanie takie jak np. koalicje parlamentarne. Ostatni rozdział, niezwykle ujmujący, podsumowuje osiągnięcia teorii gier.
Zdecydowanie dwie pierwsze części książki, dotyczące gier dwuosobowych, są do opanowania każdej osobie, która będzie miała w sobie choć trochę wytrwałości. Trzecia jest bardziej zaawansowana, jednak nie wymaga znajomości skomplikowanego aparatu matematycznego, lecz troszkę więcej wysiłku w zrozumieniu zagadnień. Każdy rozdział kończy się kilkoma przykładowymi zadaniami, których rozwiązania zamieszczone są na końcu książki. Jednak bez zaglądania do nich bez obaw można przechodzić do kolejnych rozdziałów i również rozumieć zamieszczony materiał.
"Wydaje mi się, że w żadnej innej książce poświęconej wprowadzeniu do teorii gier nie przedstawiono jej zastosowań tak szeroko" - pisze w Przedmowie autor. I jest to prawda. Chociażby ze względu na to warto zajrzeć do jego książki. I z tego względu jest tak wciągająca. Kolejnym argumentem na pewno będzie bardzo dużo jak na książkę matematyka opisów eksperymentów z dziedziny teorii gier. Te same badania bowiem mają znaczący wpływ na rozwój ekonomii eksperymentalnej. To sprawia, że książka Straffina inspiruje, a także przecież rozwija wiedzę i zachęca do głębszego poznania teorii gier. Jeśli to potencjalnego czytelnika nie zachęca, może będzie zobowiązany ją przeczytać jako literaturę obowiązkową dla przedmiotu teoria gier na jego uczelni.
